از وجه ديگري نيز مي‏توان به ويژگي‏هاي بالنسبه اختصاصي حرفه روزنامه‌نگاري توجه داشت: تركيب صفت‏هايي همچون فكري و جسمي، ستادي و ميداني، فردي و جمعي، فني و هنري، زمان‏بندي شده و غير مترقبه، تكراري و ابتكاري و ... هر يك جنبه‏هايي از ويژگي‏هاي كار روزنامه‌نگاري را بيان مي‏كنند.
همچنين است خصلت‏هايي که روزنامه نگاران بايد از آن‏ها برخوردار باشند و كمتر مي‏توان در قالب ملاك‏هاي كمي به بيان‏شان پرداخت؛ از جمله: خلاقيت، پيگيري، توانايي نوشتن، قدرت تصميم‏گيري، تهور، سرعت عمل بالا، آ‏گاهي و حساسيت نسبت به موضوعات روز، داشتن شم، تجربه و پختگي در دستب‏يابي به منابع خبري، قابليت ايجاد اعتماد در منايع خبري و مخاطبان، آشنايي با جنبه‏هاي حقوقي و يافتن راه‏هاي قانوني براي طرح موضوعات و تسلط تكنيكي.
اگر بر اين موضوع‏ها، چگونگي همكاري روزنامه‌نگاران را با واحدهاي مطبوعاتي، همچون همكاري دائم، پاره‏وقت، موردي و در وضعيت‏هاي عادي و اضطراري بيفزاييم تا حدودي به رئوس استدلال‏هايي كه در اختصاصي بودن حرفه روزنامه‏نگاري اشاره كرده‏ايم.
بر پايه چنين ويژگي‏هايي، وظايف مشخص روزنامه نگاران را در سه عرصه مي‏توان مورد توجه قرار داد:

الف. وظايف فني روزنامه‌نگاران

رويدادهايي كه مطبوعات به بازتاب آن‏ها مي‏پردازند، در بيشتر موارد قابل پيش‏بيني نيستند، به يكباره رخ مي‏دهند و روزنامه نگاران بدون آمادگي قبلي در معرض آن‏ها قرار مي‏گيرند. فرصتي نيز كه براي بازتاباندن رويداد در اختيار آنان است، اندك است. اگر بر اين دو ويژگي، يعني غيرقابل پيش‏بيني بودن رويدادها و ضرورت انتشار آن‏ها در كوتاهترين زمان ممكن، پيچيدگي نهفته در ذات رخدادهاي اجتماعي و چند جانبه بودن آن‏ها را بيفزاييم، تصوير دقيق‏تري از الزام‏هاي فني كه روزنامه‌نگاران در جريان كار روزه‏مره خود با آن مواجه هستند در برابرمان قرار مي‏گيرد. اين همه در حالي است كه روزنامه‌نگاران از تأثيرات هيجاني - عاطفي رويدادها، كه گاه نزديكترين شاهدان آن‏ هستند، بركنار نمي‏مانند، اما ناگزيرند كه موضع يك ناظر بي‏طرف را اتخاذ كنند و تا حد ممکن به گزارشگري عيني رويداد بپردازند. در مجموع وظايف تکنيکي را كه روزنامه‌نگاران بر عهده دارند مي‏توان چنين برشمرد:
• دريافت و پيگيري رخدادهاي ناگهاني و تعييرات پي‏درپي آنها؛
• آگاهي به‏روز از مسائل و مباحث پيرامون رويداد؛
• ايفاي همزمان نقشهاي پرسشگر و پاسخ‏دهنده در باره رويداد؛
• تشخيص بي‏درنگ هيجان ذاتي رويدادها و دور نگهداشتن احساسات خود از آن؛
• رعايت ضرب‏الاجل تعيين شده براي به تصوير در آوردن واقعيتها؛
• تسلط داشتن به فنون روزنامه‌نگاري براي بيان هنرمندانه و روشنگرانه واقعيتها؛
• سروكار داشتن با مخاطباني كه روزانه تصميم مي‏گيرند و هر روز عوامل تازه‏اي بر تصميم‏گيري آن‌ها تأثير مي‏گذارد؛
• قرار گرفتن در معرض داوريها و قضاوت‌هاي هر روزه؛ چه از سوي مخاطبان و چه از سوي افراد و گروه‌هاي داراي نفوذ؛
• آگاه بودن از قوانين و مقررات ناظر برفعاليت روزنامه‌نگاري و رعايت هوشمندانه آنها؛
• فعاليت تمام وقت و وقفه‏ناپذير.

ب. وظايف اجتماعي روزنامه‌نگاران

همچنان که گفته شد گستره كار روزنامه‌نگاران تنها محدود به خبررساني نيست و «آگاهي دهي» و «نظارت» بر روندهاي اجتماعي و كنش‏هاي مديريت سياسي جامعه نيز جزء لاينفك فعاليت آن‌ها به‏شمار مي‏رود. از همين روست كه صفحات روزنامه‏ها عرصه تعاطي افكار و عرضه انديشه‏هاي نو است و نيز به مطبوعات به‏عنوان يكي از سنگ‏بناهاي اصلي تحقق مردم‌سالاري در جوامع نگريسته مي‏شود. افزوده براين، مطبوعات وظيفه آموزش مخاطبان خود در موضوعات روزمره زندگي و نيز سرگرم ساختن آنان را نيز برعهده دارند كه در جاي خود وظيفه بسيار مهمي است. وظايف اجتماعي پيش روي روزنامه‌نگاران را مي‏توان چنين برشمرد: ‏

• برآورده ساختن نيازهاي خبري مخاطبان و آگاه كردن آنان از آنچه در پيرامونشان مي‏گذرد؛
• در جريان گذاشتن مخاطبان در باره انديشه‏ها، احساسات و عملكردهاي ديگران؛
• گسترش دانش مخاطبان نسبت به عرصه‏ها و موضوع‌هايي كه تجربه و دسترسي مستقيم آن براي همگان فراهم نيست؛
• ايفاي نقش نگهباني بر رفتارهاي حکومت؛
• نظارت داشتن بر كژرفتاريهاي خارج از حکومت؛
• ايفاي نقش آگاهي‏دهنده به مخاطبان؛ آگاهي‌هايي كه در واقع پيش‏شرط داوريها و تصميم‏گيريهاي همگاني به معناي عام و مشاركت در فرايندهاي دموكراتيك به‏طور خاص است؛
• فراهم كردن فرصت و زمينه ابراز نظر و عقيده براي گروههاي مختلف اجتماعي و ايجاد عرصه‏اي براي ابراز عقايد و افكار؛
• انتشار اطلاعات روزمره مورد نياز مردم؛
• تداوم بخشيدن به فرايند دانش‏اندوزي بزرگسالان؛
• سرگرم ساختن مخاطبان.

پ. وظايف اخلاقي روزنامه‌نگاران

افزوده بر وظايف فني و اجتماعي، روزنامه‌نگاران در كار خود پاي‏بند به اصول و ضوابطي هستند كه در مباحث روزنامه‌نگاري از آن‏ها به «مباني اخلاق حرفه‏اي» تعبير مي‏شود. از منظر حرفه‏اي، مادام كه تلاش و فعاليت روزنامه‌نگاران در پرتو و مبتني بر مباني اخلاق حرفه‏اي صورت نپذيرد، منزلت نمي‏يابد و رهگشا نمي‏شود. به بيان روشن‏تر، پاي‏بندي به اين اصول، مرز ميان روزنامه‌نگاري مسوُول و غير مسوُول را مشخص مي‏سازد:
• ارائه صادقانه اطلاعات دقيق و جامع؛
• پرهيز از هر كاري خلاف اعتقادات خويش و الزامات اخلاقي حرفه؛
• پاي‏بندي به موازين مسوُوليت اجتماعي روزنامه‌نگاري در انتخاب و انعكاس رويدادها؛
• پرهيز از دريافت هر گونه وجه، جزء دستمزد مشروع خود، از کار روزنامه‏نگارانه؛
• پرهيز از آميختن حرفه روزنامه‏نگاري با کار تبليغات از هر نوع آن؛
• رازداري در مورد منبع خبر و اطلاعات؛
• پاس‏داشتن حريم خصوصي و شئون انساني؛
• پاس‏داشتن منافع عمومي؛
• ارج‏گذاري ارزشهاي جهاني.

بدين ترتيب حرفه روزنامه‌نگاري بر سه رکن درهم تنيده و انفکاک‌ناپذير فني، اجتماعي و اخلاقي استوار است؛ چندان که فقدان هر يک از اين سه رکن، کليت حرفه را از معنا تهي مي‌کند و بنيان روزنامه‏نگاري حرفه‏اي را فرو مي‏فرسايد. در عين حال همين ويژگي‏هاست كه كار روزنامه‌نگاران را از كار دارندگان ديگر حرفه‏ها متمايز و بنيان طرح مبحث «استقلال حرفه روزنامه‌نگاري» را فراهم مي‌سازد؛ مقصود، تدوين مقررات خاص و برقراري سازوكارهايي است که حقوق مادي و معنوي روزنامه‌نگاران را تضمين مي‏كند.